Een realistische professionele CAO

Een realistische professionele CAO

De CAO is voor velen in de sierteeltsector geen onderwerp wat dagelijks onze aandacht heeft. Toch zijn er weinig overeenkomsten zo ingrijpend in de bedrijfsvoering, dan dat wat vastgelegd is in de collectieve arbeidsovereenkomst.

Het is een terugkomend ritueel, dat veel vragen vanuit het veld pas gesteld worden nadat de CAO is afgesloten. Dat is aanleiding om eens wat meer aandacht te besteden aan het fenomeen CAO.

Namens de VGB worden CAO-onderhandelingen gedaan door Caroline van den Broek (directeur HR bij FM Group), Harry Brockhoff (lid van de Advisory Board van DFG), Matthijs Mesken (directeur VGB) en Pieter Verkuilen (AWVN). Aan de hand van 8 vragen geven zij inzicht in het proces dat leidt tot een nieuwe CAO.

Door Walter Landesbergen

Foto: Harry Brockhoff en Caroline van den Broek.

Hoe de CAO voor de Groothandel in Bloemen en Planten tot stand komt

1- Wat is het belang van een CAO?

“Een goede CAO heeft belangrijke en onmisbare implicaties. Behalve dat het een volwaardig arbeidsvoorwaardenpakket is, dat dient als richtlijn handboek voor werkgevers en werknemers waarin rechten en verplichtingen staan, draagt een CAO ook bij aan eerlijke concurrentie én aan het imago van de sector. Met een CAO toont onze sector zich professioneel en volwassen.”

2- Hoe heeft de VGB het proces rond de CAO georganiseerd?

“Voor het merendeel van werkgevers en werknemers is het niet geheel duidelijk hoe een CAO tot stand komt. Logisch, want het is best een complex en tijdrovend proces waarbij veel partijen zijn betrokken. Aan de kant van de VGB zijn dat het bestuur, directie, de onderhandelingscommissie, een adviseur, de klankbordgroep en alle VGB-leden.

Het bestuur geeft het mandaat af en bepaalt de beschikbare loonruimte. Vervolgens doet de onderhandelingscommissie, gevoed en gedragen door de klankbordgroep die een vertegenwoordiging is van de leden, de onderhandelingen. Hierbij gesteund door een adviseur van het AWVN, die specialist is op het gebied van wet- en regelgeving, opstellen van CAO’s en benchmark ten opzichte van vergelijkbare sectoren, in ons geval de agrarische, de groothandel en logistiek.

Aan de andere kant van de tafel zitten de vakbonden met hun specialisten en leden. De bonden leggen hun eisen op tafel, werkgevers reageren hierop. Een spel van geven en nemen dat eigenlijk al begint bij het eens worden over de onderwerpen. De bonden geven doorgaans de voorkeur aan een brede agenda met veel punten, terwijl de werkgevers liever aan een overzichtelijk aantal punten vasthouden. Als de agenda vast staat kunnen de onderhandelingen van start gaan. Veelal een proces van maanden. Dit jaar -2023- van april tot augustus, verdeeld over 6 onderhandelingsronden.

Tussentijds wordt de achterban van de VGB op de hoogte gehouden met informatiesessies, als het nodig is een schriftelijk verslag en een beknopte samenvatting van de behaalde resultaten.
Wat er allemaal besproken wordt tijdens de onderhandeling kunnen we nooit publiek maken, dat zou onze positie aan de onderhandelingstafel verzwakken. In dat opzicht moeten de leden erop vertrouwen dat wij over voldoende kunde en kennis beschikken om de vereniging adequaat te vertegenwoordigen.

De gesprekken met de bonden verlopen doorgaans constructief. Maar soms kan het even knallen. Zoals tijdens de corona-periode, toen de bonden zich beriepen op de CAO, toen werkgevers pleitten voor een tijdelijke versobering. Andersom gebeurt ook. Bijvoorbeeld vorig jaar, tijdens de exorbitante stijging van de inflatie. De bonden wensten een tussentijdse loonaanpassing; nu beriepen de werkgevers zich op de CAO.”

3- Hoe vertegenwoordig je zo’n veelvormige achterban?

“De veelvormigheid van de achterban op zich is niet het lastigste punt. Lastiger zijn de uiteenlopende manieren waarop bedrijven hun arbeidsvoorwaarden hebben ingericht. In onze sector werken we niet met een dichtgetimmerde CAO, maar met een minimum-CAO, die in 1999 de opvolger werd van een arbeidsvoorwaardenpakket.

Voordeel van een minimum-CAO is dat individuele bedrijven die naar wens kunnen aanvullen. Maar deze flexibiliteit gaat ten koste van duidelijkheid. Wat bij het ene bedrijf onderdeel is van de arbeidsvoorwaarden kan bij het andere bedrijf ontbreken. Het gebrek aan een gelijk uitgangspunt maakt het prioriteren en of meenemen van ledenwensen ingewikkelder.”

Recente CAO

4- Wat was de insteek m.b.t. de recent afgesloten CAO?

“Je zou kunnen zeggen dat elke CAO zo zijn eigen accent heeft. In de vorige CAO was er veel aandacht voor de modernisering van de functieomschrijvingen, in de huidige stond het actualiseren van het loongebouw centraal en in de toekomstige CAO speelt pensioen een grote rol.

In de recente CAO is het loongebouw in de schalen 1 t/m 6 in lijn gebracht met de werkelijke situatie. Met name de stijging van het minimumloon (in 1 jaar tijd met 25% gestegen) zorgde voor een onbalans; dat is rechtgetrokken. Daarnaast moesten er aanpassingen worden doorgevoerd in het arbeidsvoorwaardenpakket, zoals reiskosten, en hebben we gepleit voor faire, geen volledige, inflatiecorrectie. Inflatie heeft immers een incidenteel en tijdelijk karakter, terwijl loonstijging, structureel en permanent is.”

5- Zijn jullie uiteindelijk tevreden over het resultaat?

“Ja. Wij zijn van mening dat de nieuwe CAO realistisch en professioneel is. Het loongebouw is nu (maar wie heeft een glazen bol) toekomstproof. De lagere schalen zijn er meer op vooruit gegaan dan de hogere. Werknemers in de CAO, afhankelijk van salaris en functie, genieten een loonstijging die ligt tussen 5-18%. Dat is marktconform. De sector is in dat opzicht professioneel en volwassen te noemen."

En het FNV?
"Dat FNV niet heeft meegetekend ligt met name in het feit dat de bond een grotere loonstijging wilde voor de hogere schalen, terwijl de recent afgesloten CAO juist bedoeld was om de onderkant van het loongebouw meer in balans te breng met het geheel.”

6- Zal de CAO algemeen verbindend verklaard worden?

“Dat is wel de bedoeling. Als uit onderzoek blijkt dat de door de VGB afgesloten CAO representatief is voor de sector, dan krijgt die de status van algemeen verbindend en krijgen cowboys en wetontwijkers minder ruimte voor hun kwalijke praktijken, waaronder oneigenlijke concurrentie. Laat de arbeidsinspectie dat soort bedrijven maar op de vingers tikken. Ook dat bedoelen we met een realistisch en professioneel.”

7- Waar kunnen leden terecht als zij inhoudelijke vragen hebben?

“Voor inhoudelijke vragen over de CAO kunnen leden terecht bij werkgevershelpdesk van het AWVN (Algemene Werkgeversvereniging Nederland). Zijn er vragen van leden over de CAO als proces dan kan men terecht bij Caroline, Harry en Matthijs.”

Nieuwe CAO

8- Wanneer start het onderhandelingstraject voor de volgende CAO?

“Informeel lopen er al gesprekken, bijvoorbeeld over pensioen en knelpunten. De formele onderhandelingen starten in het 2de kwartaal van 2024 en lopen van april t/m juni. Met extra aandacht voor de nieuwe pensioenwet: hoe verwerken we het oude stelsel in het nieuwe, en hoe zorgen we voor een representatief pensioen voor werknemers met oog voor kostenbeheersing van werkgevers.”

Looptijd van de CAO: 1 juli 2023 t/m 30 september 2024.

Klik hier om de nieuwe CAO te raadplegen: CAO 2023 - 2024