Hoe maken we onze sector sexyer?

Situatieschets. Om ook in de toekomst te floreren, hebben we de volgende generaties werknemers hard nodig. Maar de sierteeltsector heeft te kampen met werknemersschaarste, de aanstaande uitstroom van oudere werknemers en een summiere instroom van jongeren; teruglopende belangstelling voor groene opleidingen en een imago wat onder druk staat.

Hoe deze problemen te tackelen?

Dagvoorzitter Rob van Ruiten

Dagvoorzitter en tuinbouwkenner Rob van Ruiten leidde de middag bekwaam en binnen de gestelde tijd. Na een korte inleiding over de verschillende generaties en hun kenmerken wilde hij van de zaal weten hoe de generaties op de werkvloer vertegenwoordigd zijn. Via de interactieve Mentimeter verscheen niet veel later een beeldbevestigend antwoord.

15% van onze werknemers is jonger dan 25 jaar, generatie Z
30% is tussen de 25-40 jaar, 30%, generatie Y
33% is tussen de 40-55 jaar, de pragmaten
22% is tussen de 55-70 jaar, generatie X

Vier sprekers en een panel van deskundigen

Aan vier sprekers de taak om met de zaal hun inzichten en ideeën over de arbeidsmarkt te delen: Greenport Aalsmeer, Nova College, Inholland en de 29-jarig Rutger Overwater, werknemer bij FM Group.

Met op het podium als een soort side kick een panel praktijkspecialisten om de discussies nog meer gewicht en levendigheid te geven: Lucas Jansen (Flower Academy), Mirjam van den Berg (HR Green Solutions), Katinka Schouten (FM Group) en Tom Stallinga (logistiek, ICT, onderwijs).

Panel van praktijkspecialisten, vlnr: Tom Stallinga, Katinka Schouten, Mirjam van den Berg en Lucas Jansen.

Het werd een middag met een stortvloed aan informatie, en hoewel het onderwijs stevig vertegenwoordigd was, kregen ook andere perspectieven de nodige aandacht.

Onderwijs

Eerste spreker Monique van Weerdenburg betoogde namens Greenport Aalsmeer dat de sector zich veel meer moet laten zien; vanuit de opvatting onbekend is onbemind en de verwachting wie vroeg zaait kan later oogsten.
En dat is precies wat Greenport Aalsmeer doet. Met aansprekende projecten voor studenten van verschillende onderwijsniveaus de aansluiting tussen onderwijs en bedrijfsleven verbeteren. De Tuinbouw Battle voor de basisschool; de Techniek Driedaags voor basisschool en brugklas; Green Unplugged en VMBO on Stage, voor het VMBO; Dragons Den en College Tour voor MBO en Directeur voor 1 dag voor HBO/Universiteit.

Ruben Snoeij en Sietske Bertoen van het Nova College (MBO) vertelden op welke wijze het MBO studenten opleidt tot volwaardige deelnemers aan de maatschappij, waarin de banen van de toekomst steeds grotere flexibiliteit vragen van studenten. Daar past wendbaar onderwijs bij, wat naast het vergaren van kennis ruim plaats biedt voor het ontwikkelen van vaardigheden en omgaan met de nieuwste technieken, zoals chatGPT en virtuele brillen. Ook verandert de rolverdeling tussen school en bedrijf; zij zullen elkaar meer moeten opzoeken om beter aan elkaars behoeften tegemoet komen.

In het verlengde daarvan gaven Tom Stallinga en Miranda Rijsdijk van In Holland inzicht de Associate Degree, een praktijkgerichtere opleiding die in 2 jaar (in plaats van 4) tot een HBO-diploma leidt en denken en doen koppelt. Niet langer klassiek onderwijs met tentamens, maar werken met portfolio’s. Een onderwijsmethode die het engagement van student vergroot en tot aantoonbaar betere resultaten leidt; en door de praktische en doelgerichte aanpak direct toegevoegde waarde biedt voor de partners in het bedrijfsleven.

Sprekers, panel en zaal deelden de mening dat veel winst valt te behalen als onderwijs en bedrijfsleven intensiever gaan samenwerken; zodat theorie (onderwijsdoelstellingen) en praktijk congrueren; onderwijs moet flexibel (modulair) en minder bureaucratisch worden en de gedroomde docent is een rolmodel met brede kennis van de praktijk en regelmatig te vinden op de werkvloer.

Om de oplossing van het vraagstuk Hoe binden en enthousiasmeren we de volgende generaties voor onze sector? te beperken tot het onderwijs zou geen recht doen aan de complexiteit ervan, dat maakte de vierde spreker duidelijk.

Rutger Overwater

Werknemers en werkgevers

Rutger Overwater, 29 jaar, generatie Y, werkzaam bij FM Group boeide de zaal met een persoonlijk en bevlogen verhaal hoe hij 8 jaar geleden in de sierteelt ging werken en dat nu nog doet. De werkgever bood hem een baan met verantwoordelijkheid, hij bekleedde verschillende functies en er is een groeipad voor hem uitgestippeld. Kansen zien en kansen mogen nemen, zo vatte hij zijn carrière samen. Salaris en arbeidsuren zijn voor hem meer secundair.

Als kwekerszoon is het ook wel wat gemakkelijker om je geluk in de onze sector te vinden, gaf Overwater toe. Voor het merendeel van zijn vrienden en de generatie onder hem zijn een hoger salaris, minder arbeidsuren, ronkende arbeidsvoorwaarden en prestige wel redenen om te kiezen voor bijvoorbeeld de Zuidas en niet voor bloemen en planten.

Maar hoe maken we onze sector sexyer, klonk het bijna als een noodkreet vanuit de zaal.

Overwater kwam met aanvullende tips voor werkgevers:
-Help jonge werknemers met het zien van kansen.
-Zorg ervoor dat oud jong niet dwars zit en jong voor oud wel hanteerbaar is.

Panel en zaal maakten de adviezenlijst langer.

Lucas Jansen formuleerde een ideaalbeeld waarin de oudere werknemer zijn of haar kennis van product en productkwaliteit overbrengt op de jongere generatie. Hij opperde het idee dat grote bedrijven aan coach-schap moeten doen om jongeren vakinhoudelijk wegwijs te maken.

Op dezelfde lijn zat Mirjam van den Berg. Zij vertelde dat Green Solutions succesvol werkt met junior-posities, waarbij senioren jongeren behulpzaam zijn en vooruit helpen.

Katinka Schouten merkte op dat de werkvloer in de primaire processen inderdaad sprake is van vergrijzing en dat jonge mensen de voorkeur geven aan staf- en facilitaire functies. Daarnaast gaf zij ook aan dat jonge mensen, jonge mensen aantrekken: ze zijn op zoek naar een maatje op de werkvloer.

Vanuit de zaal kwamen opmerkingen dat investeren in jonge werknemers al begint in de top van het bedrijf. Het binden en behouden van nieuwe generaties zou onderdeel moeten zijn van de bedrijfsstrategie. Ouderen moeten meer vrijgemaakt worden om jongeren te begeleiden. En niet alleen top down denken, maar ook bottom up.

In het kader van binden en behouden is het goed om nog te noemen dat tussen de diverse sprekers door stellingen werden gepresenteerd waarop de deelnemers via de Mentimeter konden reageren. Daar zaten interessante antwoorden tussen.

Stelling: Een brancheopleiding groothandel is noodzakelijk voor onze sector.
Antwoord: 26% jazeker, 74% nee zonder redden we ons ook wel.

Stelling: Diploma’s zijn bij nieuwe werknemers…
Antwoord: 14% een criterium, 49% een pré, 37% niet belangrijk.

Stelling: Product- en sectorkennis zijn bij nieuwe medewerkers…
Antwoord: 6% een criterium, 52% een pré, 42% niet belangrijk.

Deze antwoorden verdienen nader onderzoek en overdenking. Over welke werknemers hebben we het hier? Welk beeld presenteren we hier van de branche?

De borrel na afloop.

Branche

Over de branche gesproken, zou het niet logisch zijn, vroeg de dagvoorzitter, als een brancheorganisatie als de VGB zich een meer aanjagende rol zou aanmeten? Matthijs Mesken (Directeur VGB) was het daarmee volmondig mee eens en merkte op dat de VGB dit event niet voor niets en ook niet als iets eenmalig organiseert. Maar op overkoepelend niveau samenwerken binnen de sector is nog niet overal ingeburgerd. Enerzijds heeft dit te maken te maken met de bonte verzameling aan bedrijven en belangen. Anderzijds is het ook een mindset; terwijl alle zaken die branchematig worden aangepakt, zoals arbeid, CAO, duurzaamheid, collectieve promotie, imagoverbetering van de sector elke onderneming aangaan.

Met een hoofd vol indrukken en boodschappen werd in de aula van de Campus onder het genot van een hapje en drankje nagepraat. Gestimuleerd door de positieve reacties is de VGB voornemens een vervolg-event te organiseren over het thema arbeid.

Door Walter Landesbergen

Introfoto: Tim Rozendaal

Noot: Studenten uit de generatie Z waren nauwelijks aanwezig in de zaal. Volgens Tim Rozendaal, strategisch adviseur/projectmanager arbeid en markttoegang bij de VGB en motor achter het event, is dat geen bewijs van desinteresse voor onze sector; voor informatieve samenkomsten zoals deze kunnen studenten helaas nog geen studiepunten scoren.